Parafia pw. św. Ojca Pio w Tychach


„Walka karnawału z postem” Pietera Bruegla Starszego.
Obraz olejny na desce (1559 r.) Kunsthistorisches Museum Wiedeń

 

Tak o świętej radości pisał i mówił nasz patron św. O. Pio:

„Strzeż ducha świętej radości, którą pokornie rozgłaszaj Twoimi czynami i słowami, przynoś pocieszenie ludziom, synom Bożym, aby oni dzięki niej uwielbiali Boga, w myśl przykazania danego nam o tym przez naszego Boskiego Mistrza”.

A tak o radości pisał w osobliwej „Modlitwie o dobry humor” XVI wieczny angielski myśliciel i męczennik Tomasz More (fragment):

Panie,
daj mi dobre trawienie
i także co do przetrawienia.
Daj mi zdrowie ciała i pogodę ducha,
bym mógł je zachować.
Panie, daj mi prosty umysł, bym umiał gromadzić skarby
ze wszystkiego co dobre,
i abym się nie przerażał na widok zła,
ale raczej bym potrafił w szystko dobrze zrozumieć.(…)
Panie daj mi poczucie dobrego humoru.
Udziel mi łaski zrozumienia żartów,
Abym potrafił odkryć w życiu odrobiną radości
i mógł sprawiać radość innym.
Amen

Zwyczaje okresu karnawałowego

Zastanawialiście się kiedyś skąd się wziął karnawał? Styczeń oznacza dla większości powrót do obowiązków dnia codziennego po przynajmniej kilku dniach odpoczynku i rozrywki, które nierozerwalnie wiążą się ze świętami Bożego Narodzenia oraz Sylwestrem. I chociaż rzeczywiście nie ma wtedy już dni wolnych od pracy, to po 6 stycznia, czyli święcie Trzech Króli, rozpoczyna się wyjątkowy okres karnawału. Pochodzące z łaciny słowo „karnawał” najczęściej jest tłumaczone jako „żegnaj mięso!”(łac. caro –mięso, vale –żegnaj).

Wydawałoby się, że współcześni Polacy powinni bić na głowę swoich przodków w kwestii zabaw i „balowania”. Okazuje się jednak, że nasze zabawy karnawałowe są nieporównywalnie uboższe od tych, które organizowano w dawnych czasach. Karnawał narodził się w Grecji, a do Polski zawitał w czasach szlachty sarmackiej, czyli prawdopodobnie około XVI wieku. Nazywano go wtedy ‘zapustami’ i jednym z najważniejszych elementów były kuligi. Była to jednak rozrywka tylko szlachty. Podczas kuligów szlachcice zaprzęgali konie do olbrzymich sań i zajeżdżali do sąsiadujących dworów, odwiedzając znajomych oraz rodzinę, a przede wszystkim jedząc z nimi i pijąc. Zdarzało się, że taki kulig trwał nawet kilka dni.

Oprócz niewątpliwie interesujących kuligów organizowano również maskarady, na które trzeba było przyjść z twarzą ukrytą za wymyślną maską. W tym przypadku nie tylko bogaci się na nich bawili, ale też mieszczanie i chłopi, którzy najczęściej urządzali swoje maskarady pod gołym niebem albo w karczmach, które były centrum wioskowego życia. W ich przypadku zabawy karnawałowe miały jeszcze drugie dno. Wierzono, że im lepsza zabawa oraz im wyższe podskoki w tańcu, tym lepsze i bogatsze będą plony, dzięki temu każdy miał wymówkę, aby bawić się aż do białego rana. Częstym widokiem byli również przebierańcy, którzy organizowali pochody i byli swego rodzaju kolędnikami. Chodzili od domu do domu zbierając drobne prezenty, a w zamian oferowali śmiech i dobrą zabawę. Jeśli jednak ktoś nie chciał nic podarować, był porywany do karczmy, w której następnie i tak musiał się wykupić.
Nieco mniej przyjemnym zwyczajem było z kolei ‘zaprzęganie’ do wozu dziewcząt na wydaniu, które nie wyszły w zeszłym roku za mąż lub nie zaręczyły się. Musiały one dociągnąć wóz do karczmy, w której także się wykupywały poprzez postawienie wszystkim obecnym jedzenia oraz „napitków”. Innym zwyczajem związanym z brakiem zamążpójścia były spotkania, podczas których dziewczyny tańczyły ze sobą i rzucały pieniądze do stojącego obok orkiestry talerza. Miało im to zapewnić szybkie znalezienie odpowiedniego partnera oraz ślub z nim.

Kolejnym ważnym elementem karnawału, zarówno w przeszłości jak i teraz, jest Tłusty Czwartek. Obecnie głównie zajadamy się pączkami i faworkami (albo chrustami), ale nasi przodkowie podchodzili do tego dnia o wiele poważniej. Wprawdzie pączki również pojawiały się na stołach, ale motywem przewodnim było przede wszystkim jak najobfitsze najedzenie się przed Popielcem. Musiało być tłusto i smacznie, więc między tańcami i piciem zajadano się boczkiem oraz różnymi rodzajami mięsa. Warto pamiętać, że przesąd głosi, że jeśli ktoś nie zje w Tłusty Czwartek ani jednego pączka, to jego życie nie będzie szczęśliwe (czego to ludzie nie wymyślą!). Tak więc logika podpowiada, że im więcej pączków, tym więcej szczęścia – gdyby ktoś nieżyczliwy miał jakieś wątpliwości co do ilości spożywanych przez nas smakołyków. To również dzień, w którym dozwolone jest zapomnienie na chwilę o postanowieniach noworocznych związanych z dietą czy brakiem spożycia słodyczy.

Okres po Tłustym Czwartku to już tak zwane Ostatki, czyli czas na najintensywniejszą zabawę, która kończy się we wtorek (‘śledzik’) przed Środą Popielcową. To ostatnia szansa na huczne imprezy przed Wielkim Postem, przygotowującym nas do świąt wielkanocnych, i właśnie wtedy Polacy bawią się najwięcej. Onegdaj, (czyli w czasach dawnych), ostatnie trzy dni karnawału nazywane, mięsopustami lub zapustami, podobnie jak dziś, były czasem szczególnie intensywnej zabaw. W ostatkowy wtorek, około północy zjawiał się w domach człowiek w przebraniu „zapusta”, ubrany w Korzuch odwrócony wełną na wierzch, na głowie miał czapkę przystrojoną wstążkami i gałązkami choiny. Wraz z orszakiem przebierańców obchodzili całą wieś, by o północy wyprosić wszystkich bawiących się w karczmie, co oznaczało koniec karnawałowych szaleństw.

My też, z tej okazji zabawmy się w odgadywanie bogatych treści i symboliki zawartej w zamieszczonym powyżej obrazie Pietera Bruegla Starszego. Dla dociekliwych – zaproszenie do zakładki: Komentarz do wydarzeń.

Dobrej zabawy!

 

Liturgia słowa

Msze święte

Nd: 80011001400
1900(recytowana z homilią)
Pn, Cz, Pt: 1800
Wt, Śr: 630
So: 8001800

Delegat

Delegat ds. Ochrony
Dzieci i Młodzieży

Ks. Łukasz Płaszewski
Kuria Metropolitalna
ul. Jordana 39
40-043 Katowice
kom.: +48 519 318 959
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Licznik odwiedzin

Dziś357
Wczoraj430
Tydzień2307
Miesiąc12790
Razem511646